Maand: mei 2014

Lancering nieuw project Tussen twee generaties

Enige tijd geleden zijn Evert Mutter en ik, Sabina de Rozario, begonnen onze ‘pikirans’ naar elkaar te emailen in de vorm van een column. Onlangs hebben we besloten onze persoonlijke verhalen op dit platform te publiceren.

Onze gedachten over de Indische cultuur en het Indisch-gevoel bereikten elkaar wekelijks via de electronische weg, elkaar treffen was toen niet meer mogelijk, aangezien ik al naar Bali was verhuisd. Evert beschrijft vanuit zijn beleving als tweede generatie Indo en ik vanzelfsprekend vanuit mijn derde generatie inzicht.

Het project heet Tussen twee generaties. Een eenvoudig gekozen naam, omdat het een dialoog tussen ons, elk van een andere generatie, is. In realiteit is het met de dialoog tussen de tweede en derde generatie niet altijd goed gesteld. De derde generatie heeft vragen, heel veel vragen, en wil daarop direct antwoorden ontvangen. De tweede generatie is terughoudender met vertellen over het Indische, de cultuur en de ervaringen die zij in Indië hebben opgedaan. Het resultaat is vaak frictie gevolgd door frustratie.

Met het project proberen we de dialoog tussen de generaties open te breken, mocht dat nog niet zijn gebeurd. Het eerste verhaal dat Evert naar mij mailde ging over het afkomstig zijn uit twee culturen. Mijn reactie op dit onderwerp staat eronder.

Everts pikiran over het leven met twee culturen:

Beste Sabina,

Natuurlijk ook ik als zoon van Indische ouders, nog in Indië geboren en tot mijn dertiende jaar daar gewoond en geleefd hebbend, ervaart een verdeeldheid van gevoelens. Die soms zo pijnlijke ervaring dat je op het snijvlak leeft van twee culturen. Je steeds de vraag stellend waar hoor ik of waar wil ik bij horen.

Omdat ik al veel langer in Nederland woon en leef dan ik ooit in Indië heb gewoond, zou het voor de hand liggen dat ik me zo aan de Nederlandse manier van leven heb geconformeerd dat die Indische aspecten langzaam maar zeker verdrongen zijn. Het tegendeel is waar.

Bij het klimmen van jaren is de heimwee alleen maar toegenomen. Hoewel, is het wel heimwee? Of is het meer? Het is dat gevoel waar ik zo moeizaam woorden voor kan vinden om het toegankelijk te maken.

Heimwee is een diep verlangen naar een land waar je gewoond hebt, maar het is meer dan dat. Het is niet alleen het diepe verlangen naar het land waar je geboren bent of gewoond hebt. Het is een terug verlangen naar een leven dat bepaald werd door dat land en door de omstandigheden. Namelijk dat typisch Indische, dat is voort gekomen uit de menging van rassen. Dat Indische gevoel dat niet of nauwelijks te omschrijven valt.

Mijn herinnering en mijn heimwee bestaat niet alleen uit gevoelens en beelden, maar ook uit geuren en geluiden. De geur van het strootje dat de kebon aanstak als hij mijmerend bij de achtergalerij op het stoepje gehurkt zat tijdens magrib. Het geluid dat hij maakte met zijn tondeldoos om dat strootje aan te steken. Tjik, tjik,tjik….en dan het aanblazen van het lontje om dan, eindelijk, de brand te steken in zijn strootje.

En dan die sfeer van die korte schemering, magrib, met die lading van magie en geheimzinnigheid die je als kind woordloos onderging.

Als ik hier ‘s zomers de warmte van de zon op mijn huid voel en de bomen hoor ruisen, ontstijg ik tijd en ruimte en ben ik terug in het Batavia van mijn jeugd.

Ik ben nog elke dag bezig met Indië. Ik heb de gewoonte meestal met drie boeken tegelijk bezig te zijn, maar er is altijd een boek over Indië bij.

Mijn zoektocht is niet geëindigd. Ik denk dat voor dubbelbloedigen die zoektocht nooit eindigt. Ze zullen altijd dat gevoel van verdeeldheid met zich dragen.

Evert

Sabina’s reactie over haar spagaat:

Beste Evert,

Ik heb vaak het gevoel gehad dat ik met één been in de Indische en met het andere in de Nederlandse cultuur stond. Staand in een aangename spreidstand als resultaat van een Indische vader en Nederlandse moeder. Geboren zijn en wonen in Nederland maakt mijn nieuwsgierigheid naar de Indische kant enorm. In het begin was het Indische mysterieus voor me. Om het ‘Indo vraagstuk’ op te lossen, ging ik, zodra de mogelijkheid zich aandiende, op onderzoek uit naar de roots van de familië in Indonesië.
 
Tijdens het eerste bezoek aan Indonesië loste het ‘Indische mysterie’ min of meer op door wat ik daar zag. Ik herkende daar de gedragingen van mijn vader, het Indische keuvelen van mijn oma en de verzamelwoede in de huiskamers met allerlei troep inclusief een brommer. De spreidstand verdween tijdens de reis en ik bevond me comfortabel in de Indische cultuur. Ik voelde me heerlijk Indisch.
 
Eenmaal weer thuis werd het verdeelde gevoel van het leven in beide culturen weer sterker. Aan de ene kant maakte het Nederlandse leven mij van streek, zoals dat voorheen ook deed, en aan de andere kant werd mijn spreidstand gevoed door nieuwe opgeborrelde vragen als gevolg van de antwoorden op mijn eerdere vragen. Ik stond inmiddels in een flinke spagaat, zo wijd dat het pijnlijk begon te worden. Hier moest wat aangedaan worden, maar wat? Daar bovenop kreeg ik, tegen mijn verwachting in, er een nieuw probleem bij.
 
Een verschrikkelijke heimwee overschaduwde de enorme spagaat van verdeeldheid en ik kon alleen maar denken: ik moet zo snel mogelijk terug naar dat land. Maar wat zocht ik precies in ‘dat land’? Al het Indische was meeverhuisd naar Nederland, dus dat kon ik daar niet vinden. Slechts het gevoel van herkenning kon ik daar ervaren. Ik wilde mijn onrustige gevoel geruststellen, in rustiger vaarwater komen en dat kon, dacht ik, alleen door weer naar Indonesië te gaan.
 
Jaren na het eerste bezoek aan de roots, heb ik gemerkt dat de antwoorden niet perse in een land hoeven te liggen. Gesprekken met familieleden, Indische mensen van de 2e generatie en ook leeftijdsgenoten maakten mijn spagaat langzaam aan minder pijnlijk. Na vele boeken te hebben gelezen is het leven in twee culteren minder zwaar geworden omdat ik antwoorden vond op mijn vragen die ik ooit had.

De onduidelijkheid over mijn afkomst is weg. Ik sta nu met beide benen netjes naast elkaar op een zelf gecreeerde Indische bodem. Een eigen Indische grond gebaseerd op wat is doorgegeven van de vorige generaties. Ik heb het gevoel dat ik een kant heb moeten kiezen om mijn onrustige gevoel te temperen.

Voor mij is de zoektocht klaar, voor zover dat mogelijk is. In alle rust heb ik geaccepteerd waar mijn roots liggen, het verleden in mij opgenomen, de pijn van de grootouders begrepen en het Indische gevoel omarmd. Wat dat Indische gevoel is, kan ik alleen voor mezelf bepalen, en het voelt goed. Ik ben een nieuwsgierige Indo die verder blijft kijken ook al weet ik waar ik sta. Het gevoel van verdeeldheid is gelukkig verleden tijd.

 Sabina

 

Advertenties

Twitter @3e generatieindo

Ik verruil de nasi campur voor (hopelijk) stamppot, asperges en spruitjes, (ja, zelfs die). Pulang kampung: http://indoinbali.wordpress.com/2014/05/01/voorbereiden-op-pulang-kampung/

Volg Door blauwe ogen nu ook op Twitter @3eGeneratieIndo.