Maand: maart 2015

Ik weet niet waar ik moet beginnen

Bijdrage E. Verhoeff

Wederom mocht Door blauwe ogen een mailtje van mevrouw Verhoeff ontvangen naar aanleiding van een gepubliceerd verhaal. Haar reactie is te mooi om onopgemerkt te blijven voor de lezers van Door blauwe ogen. Daarom plaatst dit platform hier, met haar goedkeuring, de zo prachtig omschreven ervaring van mevrouw Verhoeff als reactie op ‘Het Indisch zwijgen’ van Evert Mutter over het beantwoorden van vragen van het nageslacht.

Mw E. Verhoeff schrijft op 24 maart jl.:

Wat Evert vertelt ken ik en onderken ik. Zelf ben ik noch eerste, noch tweede generatie. De anderhalfste? Geboren in Nederlands-Indië en opgegroeid in Indonesië. De vooroorlogse tijd ken ik niet. Maar mijn ouders en grootouders hebben mij daar veel van verteld. Ik was twee jaar toen de oorlog begon. En van die twee vooroorlogse jaren zijn mij twee herinneringen bijgebleven.

De Ronggengs, waar ik helemaal gek van was. Als de ronggengs kwamen met hun dans en muziek was ik door het dolle. En de Japanse officieren die mij op de arm namen en tegelijkertijd opa’s auto en nog wat zaken vorderden. Daarna werd mijn herinnering blanco. En de bijbehorende emoties die ik meenam naar mijn volwassenheid, onderkende ik niet als horende bij deze tijd van mijn jeugd. Later pas. Veel later.

Tekening van Emmy Verhoeff

Tekening van Emmy Verhoeff uit het boekje Katek van Inge Dumpel *

Breek
Maar….wat wilde ik weten van mijn ouders? Van mijn grootouders? Wat zocht ik? Mijn vragen werden afgewimpeld.
Vage beelden die ik mij meende te herinneren, werden verwezen naar een rijke fantasie. Pas toen mijn stiefvader stierf en ik mijn moeder na de begrafenis in de keuken vond zitten. Ik wilde een arm om haar heen slaan. Zij weerde mij af. ,,Laat dat of ik breek…” ze snauwde bijna. Toen begreep ik dat er dingen waren die men niet in woorden kon en kan uitdrukken. Dat ik feiten kon achterhalen door er over te lezen en me in de geschiedenis te verdiepen.

Maar dat ik eigenlijk, diep in mijn hart wilde weten ,,Hoe voelde jij je in die tijd, mam?” ,,Hoe voelde jij je in die tijd Pap?” Pap kon ik het niet meer vragen. En mam zou breken als ze haar mond open deed en het onbenoembare benoemen. En als dat gebeurde, als ze zou breken…..hoe moest ze dan verder? Toen wist ik wat ik weten wilde.

Tekening van Emmy Verhoeff

Ronggengs (tekening van Emmy Verhoeff)

Wat wilden mijn kinderen weten? Ondanks dat ik dacht dat ik op alles een open antwoord gaf, schijnt dat toch niet zo geweest te zijn. Deels logisch omdat ik nauwelijks of geen herinnering had aan juist een invloedrijke tijd. Maar er was meer. En daar kon ik de vinger niet op leggen.

Waar te beginnen?
Later, veel later, toen ik een serie schilderijen maakte met een kind als onderwerp. Een kind in haar spel. Spelen met een vage ondertoon. “Spel is ernst” noemde ik deze serie. En zij werden door heel veel lotgenoten herkend. Niet zozeer het beeld, als wel de sfeer. En mijn oudste zoon zei: ,,Nu weet ik jouw verhaal.” Sommige dingen laten zich niet in woorden vertellen.
En misschien, als mijn kinderen dit lezen, is het best mogelijk dat dit niet is wat zij wil(d)len weten. Maar ze mogen vragen, omdat ik niet weet waar ik moet beginnen. En ik zal eerlijk antwoord geven.

Tekening van E. Verhoeff

Tekening zonder titel van E. Verhoeff

* = Comment van E. Verhoeff over Katek: Katek uit het boekje is een kuikentje met blauwe ogen. Wellicht ken je het gezegde van oudere generatie Indischen als ze willen aangeven dat je te verHollandst bent: Moh…je hebt al blauwe ogen seh.

(Dit is een bijdrage van mevrouw E. Verhoeff)

Advertenties