Oorlogsmonument

Daarom die vlag

Bijdrage Patrick Wouters

Of zwarte piet racistisch is, heb ik hem nooit kunnen vragen. Wel legt de hele zwarte-piet-discussie in Nederland racistische tendensen bloot en merk je dat er nogal wat Nederlanders zijn die de eigen geschiedenis niet kennen of willen kennen. Of het nu gaat om het slavernijverleden of het koloniale verleden: aanpassen en muil houden lijkt ook anno 2014 het devies. Offline en online.

Daarom zal ik me nooit verontschuldigen als ik ‘weer eens’ schrijf over mijn Indische achtergrond: die verschijnt toch telkens om de hoek, ook als ik er niet mee bezig ben.

 

Deel van interneringskaart van de opa van Patrick

Deel van interneringskaart van de opa van Patrick

De 15e augustus

“Wie is er bij jullie jarig?” In de tien jaar dat ik in dit dorp woon, is deze vraag mij vaak gesteld als ik op 15 augustus de vlag uithang. Voor mij nog steeds dé datum om stil te staan bij het einde van de Tweede Wereldoorlog. Geduldig vertel ik aan de hand van mijn eigen familieverhaal over nut en noodzaak en dan blijkt men altijd zeer geïnteresseerd: “Nooit geweten buur.”

Puzzel

Mijn familiegeschiedenis is een oneindige puzzel. Dankzij het internet is het puzzelen wel stukken eenvoudiger geworden. Nog steeds doe ik nieuwe ontdekkingen en krijg ik verloren gewaande familiefoto’s in de schoot geworpen. Op Indischalbum.nl krijgen ze een plek.

De mooiste ontdekking blijft nog altijd de urn met de as van mijn opa, Schelte Wouters, op ereveld Menteng Pulo (Jakarta), een maand voor mijn tweede rootsreis naar Indonesië. Mijn familie heeft ruim vijftig jaar niet geweten wat er precies met hem was gebeurd in de periode 1942-1944. Met hulp van de Oorlogsgravenstichting, die mij ook aan (nooit aangekomen?) correspondentie met mijn oma hielp, kon ik weer een stukje toevoegen aan de familiegeschiedenis.

Later kwam ik via Moesson in contact met Dick Visker (1916-2013), oprichter van het Indisch familiearchief. Hij bleek de Nederlandse commandant te zijn van het Harimakamp nabij Osaka waar mijn opa was geïnterneerd. Zijn wedervaren en dat van zijn manschappen, heeft hij minutieus vastgelegd in verschillende publicaties, die het NIOD bewaart. Op een winteravond heeft hij mijn vader en ik uit de doeken gedaan wat er precies gebeurde na de capitulatie van het KNIL op 8 maart 1942, tot aan de dood van mijn opa in maart 1944. Ademloos hingen mijn vader en ik aan zijn lippen. Tijdens de Harimareünie in Bronbeek, die daarop volgde, maakten wij kennis met kampgenoten van mijn opa en hun nazaten. Een bijzonder mooie ervaring.

Interneringskaart

Vorig jaar (nog voor zijn plotselinge overlijden) heb ik mijn vader de Japanse interneringskaart van zijn vader kunnen laten zien. Het fascineerde hem hoe gedetailleerd de informatie was (en matchte met de informatie die we al hadden).

nt3

Ik bezat al het Nieuwe Testament met aantekeningen, dat mijn opa bij zich droeg die dagen. Het enige bezit dat de familie via het Rode Kruis terugkreeg. De interneringskaart is een mooie aanvulling erop. Samen met een handvol foto’s en verhalen uit de overlevering, vormen zij onze familiegeschiedenis.

En zo geef ik dat ook door: een kleine familiegeschiedenis tegen het decor van de grote geschiedenis van Nederlands-Indië. Mijn manier om kennisoverdracht, herinnering en herdenken te combineren.

 

Daarom die vlag is een bijdrage van Patrick Wouters

Verder lezen:
Een Indisch graf in het land achter de horizon (Link: http://senangproducties.wordpress.com/2014/08/06/een-indisch-graf-in-het-land-achter-de-horizon/ )

http://www.indischalbum.nl

 

 

Advertenties

Is hun oorlog ook mijn oorlog?

Dit is een bijdrage van Sabina de Rozario

Indie monument

De Indië Herdenking op 15 augustus is een hoofdstuk in het boek Door blauwe ogen. Het is een mager hoofdstuk, omdat de jongeren niet veel met dit onderwerp hadden. Ze herdenken niet of waren niet bekend met de datum 15 augustus.’ Toch proberen organisaties jongeren te betrekken op de jaarlijkse herdenkingen in het land.

Een stichting heeft mij onlangs gevraagd  hoe jongeren te interesseren voor de herdenking. Voordat ik de vraag kan beantwoorden waarom jongeren niet of nauwelijks herdenken, ga ik eerst na, hoe ikzelf tegenover deze speciale dag sta. De 15e augustus is een dag dat ik stilsta bij vroeger, de periode Nederlands-Indië, de oorlog, de kampen en de migratie. Het lijkt wel of het niet los van elkaar is te halen, het een heeft met het ander te maken.

Oorlog spreekt niet aan

De herdenking beleef ik sinds enkele jaren in het land waar het allemaal is gebeurd en dat maakt de gevoelens wel iets heftiger. Dat ik de herdenking een belangrijke plaats heb gegeven, is met de jaren gekomen. Als je jonger bent, spreekt een oorlog en geschiedenis niet zo aan. Toen ik jonger was, voelde ik de herdenking niet zo. Ik voelde niet dat de Tweede Wereldoorlog eigenlijk mijn oorlog is.

Kind Indie monument foto: S. de Rozario

Kind Indie monument foto: S. de Rozario

Stel vragen

Om jongeren te betrekken bij de herdenking is het, denk ik, van belang om de oorlog bij hun te laten ‘leven’. Verhalen van familieleden, die het persoonlijke leed overbrengen, zullen wellicht enige invloed hebben. Ik spoor ook altijd mensen aan een interview te houden met hun naaste verwanten. Stel vragen over de oorlog, de kampen, en wacht hier niet te lang mee, spoor ik hen extra aan. De mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt, zullen niet al te lang meer in ons midden zijn.

Voor ons

Waarom is de Tweede Wereldoorlog dan nu wel mijn oorlog? Door het onderzoeken, lezen en het zien van documentaires, ben ik me ervan bewust dat de geschiedenis van Indischen een aaneenschakeling van gevolgen is, die levens op allerlei fronten compleet hebben veranderd. Het is me duidelijk geworden dat de oorlog aan het begin van onze migratie staat. Met dat besef, ben ik gaan bewust gaan herdenken. Ik denk aan de weerstand die de mensen hebben geboden, het leed dat zij hebben ondergaan, de kracht die zijn hebben gehad om te overleven en het nemen van de beslissing om naar Nederland te emigreren. Dat deden ze ook voor zichzelf, maar op de eerste plaats voor het nageslacht, voor ons dus.

Tot slot een quote van Lennart (25)  uit het boek Door blauwe ogen (2005):

,,Ze hebben mijn opa en oma verschrikkelijk veel pijn gedaan, daar ben je boos om. Dat maakt je kwaad en verdrietig.  Hun verdriet wordt jouw verdriet. Dat gaat er niet meer uit.”

 

(Wil je meer weten over de Indië herdenking op 15 augustus, check http://www.indieherdenking.nl)